هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

164

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

مسافرين زياد از اهالى « روس » در اين منزل اجتماع كرده بودند . آبادى « آغ‌استفا » واقع است در كنار رود بزرگى كه ابتداى اين رود از محال « كمرى » است كه در همه‌جا بلوك « قزاق » « 1 » را مشروب نموده ، فاضل آب آن به « كر » « 2 » مىريزد . پل آهنى معتبرى در معبر اين رود به مخارج 000 ، 60 « منات » در روى 7 پايهء آهنى ساخته‌اند . طول پل 105 ذرع و عرضش به‌طورى است كه 2 كالسكه جفت هم از روى او مىگذرد . دولت « روس » خيال دارد كه در « آغ‌استفا » شهرى بنا نمايد و اسباب او را فراهم آورده است . چاپارخان [ ه ] هائى كه در آبادى يا نزديكى بلدى واقع است ، اتاق « 3 » مخصوصى در آنجا معيّن كرده‌اند ، كه « مكتوبات » و « امانات » هر بلوكى را جمع كرده ، در حين عبور پوست « تفليس » روانه مىدارند . اگر مسافرين در هر منزل كاغذى نوشته و « تمر » بزنند و به صندوقى كه در هر « استانسيا » گذاشته شده ، بيندازند ؛ البته بدون عيب به ولايات خواهد رسيد . و در هر « استانسيا » 10 سوارهء مخصوص با يك نفر نايب حاضر است ، كه « پوست » را از اين منزل به منزل ديگر برساند ، و نيز يك نفر ناظم در هر منزل هست . خط راه « قره‌باغ » از اين منزل به سمت مشرق جدا مىشود . اغلب ساكنين دهات اين منازل از طايفه « مالاكان » است كه به زبان « روسى » تكلم مىكنند و لباس قرمز هميشه زن و مرد در بردارند . غالب آنها در « ايروان » و « تفليس » كالسك [ ه ] چى هستند . « مالكان » يك طايفه‌اى است از « روس » ، كه « كشيش » ندارند و به خلاف مذهب « روس » هستند .

--> ( 1 ) . قزاق , ( Qazax ) مركز استانى به همين نام در جمهورى آذربايجان بوده و رود آكستفا ( آغ‌استفا ) از ميان آن عبور مىكند و 104 كيلومتر با تفليس فاصله دارد . ( 2 ) . كورا يا كر ( Kura ) رودى است كه در تركيه ، گرجستان و آذربايجان جارى است و 1500 كيلومتر ( 940 ميل ) طول دارد كه 480 كيلومتر ( 300 ميل ) آن قابل كشتيرانى است . رود « كوروچاپ » يا « كورو » از كوههاى شمال غربى تركيه سرچشمه گرفته و در كنار شهر ساليان به درياچه مازندران مىريزد . ( 3 ) . در اصل : اوطاق